Terwijl Congo enkele maanden geleden slechts zeer incidenteel in het nieuws was, worden we sinds kort bijna overvoerd met berichten en beschouwingen over wat er in het Oosten van dat land gebeurt. Het leek ons weinig zinvol dat in deze Nieuwsbrief nog eens te herhalen. In plaats daarvan willen in deze nieuwsbrief ruim aandacht besteden aan positieve initiatieven, acties die door Congolezen in Nederland, en in Congo zelf, worden ondernomen om de mensen daar een beter leven te geven. Met een aantal daarvan is Congo-Ned namelijk zelf betrokken geraakt. We willen er graag wat meer over vertellen. Aan het slot geven we nog wat informatie over een recent VN-rapport, en over de Spaanse procedure.

CADI (Centre d'Action et de Développement Integré)

Bij de stad Kasangulu, op ongeveer 50 km van Kinshasa, staat sinds ruim een jaar een opvangcentrum voor zwerfkinderen. Het heet Kizimbula en is gebouwd op initiatief van Achille Mwanzita en zijn stichting CADI-Nederland. Rondzwervende kinderen vormen in de grote steden van Congo een enorm probleem, in het bijzonder in de miljoenenstad Kinshasa. Het centrum, waarin nu een honderdtal kinderen worden opgevangen wordt geleid door enkele leden van de ngo CADI in Kinshasa en krijgt veel steun van mensen in de directe omgeving van het centrum.

Het bestaat uit twee klasgebouwen, gebouwen voor slapen, koken en eten en een stal voor wat kleinvee. De lokale chef coutumier heeft aan CADI een groot terrein (35 ha) ter beschikking gesteld, want het is de bedoeling dat het centrum zichzelf bedruipt door de productie van landbouwgewassen. Een naburige dispensaire, "La Confiance", verschaft medische zorg, want veel kinderen komen binnen met allerlei ziekten; ook zijn al enkele tienermeisjes bevallen van een baby met onbekende vader.

Voor de grotere tieners is ook vervolgonderwijs nodig zodat ze zich later in de maatschappij beter kunnen redden. Daarom is Achille nu bezig in het nabije Kasangulu een vakopleiding voor coupe-couture (kleermakerij) op te zetten, die ook open zal staan voor andere jongeren uit die stad. Kleding is, ook bij armere bevolking, een gewild product. Knippen en naaien is arbeidsintensief, iemand met een goede opleiding in dat vak maakt een goede kans ermee in zijn/haar levensonderhoud te kunnen voorzien.

Tegelijk wordt al nagedacht aan het oprichten van een leer/werkplaats in autoreparatie, geschikt voor jongelui die van technisch werk houden. Gaandeweg groeit zo een project waar veel mensen in de omgeving plezier van hebben.

SRDA (Structure Relations pour le Développement en Afrique)

Bij alle rampberichten over Kivu is het misschien moeilijk voor te stellen dat ook initiatieven plaats vinden die mensen daar hoop geven. Een daarvan is dat van Heri Njila en de stichting SRDA waarvan hij voorzitter is. In het gebied rond Uvira en Fizi in het zuidelijk deel van Zuid-Kivu wordt gewerkt aan het opzetten van een netwerk van collectieve landbouwbedrijven en leer/werkplaatsen voor vakonderwijs.

De bewoners van de streek zijn ruim tien jaar geleden massaal gevlucht voor de oorlog en de wreedheden van de veroveraars, maar keren nu terug van vluchtelingenkampen in Tanzania. Maar hun woonplaatsen zijn vaak verwoest en de akkers overwoekerd, met voedseltekort en werkloosheid als gevolg. Met het project proberen Heri en zijn mensen daar wat aan te doen.

De mensen van de streek, merendeels boeren, zijn van huis uit gewend collectief het land te bewerken, maar hebben dit verleerd na jaren nietsdoen in de vluchtelingencentra. Door overleg op gang te helpen en gereedschappen te verschaffen wordt geprobeerd een impuls te geven aan de lokale economie. Tegelijk wordt jongeren de gelegenheid geboden een praktisch vak te leren dat voor de gemeenschap van nut is.

Het begin is er: Heri heeft al een tractor erheen weten te krijgen, en de eerste oogst is binnen. Ook heeft men sinds kort een vrachtauto om de distributie van gewassen mogelijk te maken.

Binnenkort wordt een nieuwe container verstuurd met ondermeer landbouwwerktuigen en hulpstukken voor bij de tractor. Er is een leer/werkplaats in Uvira in voorbereiding; de bouw start zodra er voldoende geld binnen is.

ADIMIR (Association pour le Développement integré en milieu rural)

In 2004 maakten we kennis met gezondheidscentrum van Dr Mbaya Muntu in Kindele, een arme wijk van Kinshasa. Het is opgezet als pediatrisch centrum, met speciale aandacht voor de voedingstoestand van de kinderen uit de wijk. De armoede maakt dat veel kinderen ondervoed zijn, wat soms leidt tot ernstige schade voor de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Sommige kinderen krijgen daarom van het centrum extra voeding.

Gebruikmakend van inzichten uit de oude Indische en Chinese wetenschap heeft Dr Mbaya een gezondheidsleer ontwikkeld, die laat zien hoe een mens gezond kan blijven en incidentele ziekten te boven kan komen zonder een beroep te doen op (vaak onbetaalbare) farmaceutische producten.

De door Dr Mbaya opgerichte ngo ADIMIR heeft ook een centrum in Menkao, een rurale gemeenschap op het Plateau des Bateke enkele tientallen kilometers ten Oosten van Kinshasa waar veel groenten en kruiden worden verbouwd. Omdat het transport van verse producten naar de stad problematisch is, is door ADIMIR geëxperimenteerd met natuurlijke conserveringsmethoden. Een belangrijk voedingsgewas is pondu (maniokblad) dat gekookt wordt gegeten. Het is gebleken dat deze groente kan worden gedroogd en later met toevoegen van water worden bereid zonder verlies aan smaak en voedingswaarde. Het conserveren geschiedt nu kleinschalig maar dit zou op rendabele wijze veel groter kunnen worden opgezet.

Jean-Félix Ntambua Tshimbalanga die het werk van ADIMIR vanuit Nederland ondersteunt, is op zoek naar een (ideële) investeerder om die schaalvergroting mogelijk te maken.

De meisjes van da Marthe

Paul Mbikayi is de afgelopen zomer op familiebezoek in Congo geweest, ondermeer in Mbuji Mayi de voorheen zo welvarende diamantstad, zetel van de bekende MIBA-mijnen. Van die welvaart is weinig meer over, en er zijn net als in Kinshasa, veel kinderen die op straat overleven.

Da Marthe, zelf kleermaakster en onderwijzeres, heeft zich het lot aangetrokken van een tiental weesmeisjes aan wie zij op haar erf aan vijf naaimachines haar kleermakersvak leert.

Paul is erin geslaagd in Nederland een sponsor te vinden zodat het project nu 'een dak boven het hoofd krijgt'. In het gebouw is behalve om te werken ook ruimte om te slapen. Op initiatief van Congo-Ned wordt er op het dak ook een klein zonnesysteem geïnstalleerd voor elektrisch licht, zodat de dag niet meer noodzakelijk eindigt met het ondergaan van de zon.

CDE-RDC/ Kinshasa

De afkorting CDE staat voor Coalition Dette Extérieure, dus Coalitie tegen de Buitenlandse Schuld. Maar, terwijl actie tegen de onterechte staatsschuld van Congo centraal staat, heeft de CDE zich ontwikkeld tot een platform waarin ook allerlei andere onderwerpen aan de orde komen die de ontwikkeling van het land en de bestrijding van armoede betreffen.

Voorbeelden zijn de oneerlijke mijncontracten, financieel (wan)beheer bij de overheid, de (ondergeschikte) positie van de vrouw in de samenleving, actie voor verwaarloosde (zwerf)kinderen, enz.

Congo-Ned onderhoudt een nauwe relatie met de CDE, zoals blijkt uit de speciale pagina van de CDE op onze website (www.congoned.dds.nl/cde.html).

Bij de Coalitie heerst grote verontwaardiging over wat de bevolking van Oost-Congo, met name Noord-Kivu, wordt aangedaan door de militairen van Kagame en zijn zetbaas Nkunda. De CDE en Congo-Ned werken samen om de Congolese bevolking te betrekken bij de hierna vermelde Spaanse procedure. Ook werd een brief gestuurd naar VN-secretaris generaal Ban Ki-moon om te protesteren tegen de (her)benoeming van de Rwandese generaal Karenzi Karake bij de VN-macht in Darfur.

~Korte berichten

* VN-rapport: Op 12 december 2008 werd een rapport gepubliceerd van de groep experts die door de Veiligheidsraad van de VN is benoemd om de naleving van het wapenembargo in het Grote-Merengebied te controleren. We volstaan hier met een enkel citaat (onze vertaling): "Er is bewijs gevonden dat de Rwandese autoriteiten zich medeplichtig hebben gemaakt aan het recruteren van militairen, waaronder kindsoldaten, hebben meegewerkt aan het leveren van militair materieel, en officieren en eenheden van het Rwandese leger naar Congo hebben gezonden ter ondersteuning van de CNDP [de politiek-militaire organisatie van Laurent Nkunda; vert.]". Het volledige rapport is te vinden via de website van de VN: www.un.org, nummer van het document is: S/2008/773.

* Spaanse procedure: Hoge officieren uit het leger van Kagame die tijdens de bezetting van Oost-Congo in de periode 1998-2002 zware misdrijven hebben begaan, hebben tot nu toe steeds hun straf ontlopen. Dat geldt bijvoorbeeld voor generaal Karenzi Karake, thans lid van het opperbevel van de VN-macht in Darfur, waar hij geacht wordt toe te zien op de naleving van de mensenrechten! Hij droeg als hoofd van de APR, het Rwandese leger, in Kisangani in juni 2000 verantwoordelijkheid voor de dood van vele honderden burgers en de vernietiging van gebouwen en woningen tijdens een actie om zijn Oegandese tegenstanders uit de stad te verdrijven. Samen met 39 andere hoge officieren van de APR is hij door de Spaanse rechter Andréu is staat van beschuldiging gesteld voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid gepleegd in de periode 1990-2000. Congo-Ned werkt samen met de advocaat mr. Jordi Palou uit Barcelona die in de Spaanse procedure de nabestaanden van slachtoffers vertegenwoordigt. We verzamelen getuigenissen over enkele van de talloze misdaden in die periode begaan tegen Congolese burgers, een onderwerp waarover we 5 jaar geleden al de brochure "Opdat men nooit vergete" publiceerden.

Werkgroep Congo-Ned
Adres: 2e Oosterparkstraat 215 II,
1092 BK Amsterdam
Tel. (0)20 6718773
Fax (0)20 4631984

Tekst: Nico Dekker.
Logo: NINO-kunstservice

Als u vragen of opmerkingen heeft naar aanleiding van deze nieuwsbrief, stuur ons dan een berichtje.

De Werkgroep Congo-Ned heeft als doel informatie te verspreiden over Centraal-Afrika, in het bijzonder de DR Congo, en bij te dragen aan de verbetering van de leefsituatie van de bevolking aldaar. Congo-Ned maakt deel uit van de Stichting Amani ya Congo, KvK 34168881.Gironummer 9263303 te Amsterdam.