Met deze nieuwsbrief willen we u graag informeren over een paar ontwikkelingen die ons als Werkgroep Congo-Ned bijzonder hebben geraakt. Het gaat daarbij om de behandeling van mensen die wij persoonlijk kennen en waarvan we overtuigd zijn dat ze vrede en welzijn nastreven voor de bevolking van het Grote-Merengebied. We hebben het over Firmin Yangambi, de Congolese advokaat en politieke activist, die in maart jl. door een militaire rechtbank in Kinshasa ter dood is veroordeeld. En over Victoire Umuhoza Ingabire, een in Nederland wonende maar internationaal opererende Rwandese politica, die het waagde Paul Kagame uit te dagen bij de presidentsverkiezingen, en thans in Kigali huisarrest heeft. En tenslotte over enkele hulpverleners die zich al sinds jaren inzetten voor vluchtelingen in het Grote-Merengebied en wier naam werd besmeurd in een rapport van experts van de VN.

VN-experts

Op 23 november 2009 werd het rapport [1] gepubliceerd van de zogeheten Expertgroep inzake de Democratische Republiek Congo. Deze is ingesteld door de VN-Veiligheidsraad voor de controle op wapenleveranties aan rebellengroepen in strijd met het VN-wapenembargo. Het rapport besteedt speciaal aandacht aan de rol van de FDLR, de organisatie van Rwandese Hutu waarvan de kern bestaat uit vluchtelingen die sinds 1994 in Oost-Congo wonen en die als genocidairen gezien worden. De experts stellen vast dat gezamenlijke Rwandees/Congolese militaire acties de FDLR uit een aantal van hun bases hebben verdreven zonder echter hun organisatiestructuur aan te tasten. Sommige lucratieve mijnen, zoals de cassiterietmijnen bij Bisié (Noord-Kivu), worden nu beheerst door leden van de CNDP - voorheen de militaire organisatie van de Tutsi-generaal Nkunda - die nu opgenomen zijn in het Congolese leger. Zowel CNDP-chefs als rebellen-groepen verdienen veel geld aan de illegale grondstoffenwinning. Zolang het externe handelsnetwerk niet wordt aangepakt zal hieraan niets veranderen en blijft ook de wapenhandel doorgaan.

Los van dit 'veldonderzoek' heeft de expertgroep gemeend 'case-studies' te moeten laten uitvoeren naar de mogelijke betrekkingen van (religieuze) charitatieve organisaties met de FDLR. Het spoor leidde naar een netwerk dat zijn centrum heeft in Spanje van waaruit al sinds vele jaren bemiddelingspogingen worden gedaan om via onderlinge dialoog de bevolkingsgroepen van Rwanda (Hutu, Tutsi, Twa) tot elkaar te brengen. Bij dit verzoeningswerk zijn ook missionarissen betrokken die werken in vluchtelingenkampen in Tanzania en Congo. Ook enkele leden van Congo-Ned hebben vorig jaar, als waarnemer, aan deze dialoog deelgenomen. Hoewel dit werk in alle openheid geschiedt en de betreffende organisaties zonder terughoudendheid hebben samengewerkt met de expertgroep, worden in het rapport verscheidene betrokkenen thans weggezet als individuen die worden verdacht van "steun aan de FDLR". Hoewel bij nauwkeurige lezing van de betreffende passages duidelijk is dat het om weinig meer dan insinuaties gaat, is vooral de morele schade die erdoor wordt aangericht aanzienlijk. Het heeft er alle schijn van dat dit ook het oogmerk was van de samensteller van deze 'case-studies'. De sneerende zinsnede in het rapport, dat het gaat om organisaties die "eisen dat zekere hoge verantwoordelijken van het leger en de regering van Rwanda voor een Spaanse rechtbank verschijnen" - een klaarblijkelijke verwijzing naar de door de rechter Andreu uitgevaardigde arrestatiebevelen tegen 40 van internationale misdrijven verdachte Rwandese officieren [2] - doet vermoeden dat de oorsprong ervan ligt in kringen van de Rwandese president Paul Kagame, met name bij mw Rakya Omar, directeur van de in Kigali gevestigde organisatie African Rights. (Zie bijvoorbeeld [3])

Verkiezingen op z'n Rwandees

Op 9 augustus a.s. moeten in Rwanda presidentsverkiezingen plaatsvinden. Aan zijn buitenlandse geldschieters, zoals de VS en Nederland, heeft de zittende president Paul Kagame beloofd dat die eerlijk en open zullen verlopen. De in Nederland wonende Rwandese, mw Victoire Ingabire - we kennen haar al jaren - , die presidente is van de politieke organisatie FDU-Inkingi is op 16 januari naar Rwanda teruggekeerd om zich als kandidaat voor het presidentschap te presenteren. De FDU (wat staat voor Verenigde Democratische Krachten) is een organisatie die wereldwijd onder de Rwandese diaspora, met name in Europa en de VS, veel aanhangers heeft. Zij heeft de laatste jaren buiten Rwanda intensief gelobbied, waardoor ze een internationaal bekende politica is.

Voor Kagame, die volstrekt niet van zins is zijn machtspositie op te geven, is haar verschijning op het Rwandese toneel een bron van ergernis. Al direct na haar aankomst in Kigali gaf ze haar visitekaartje af: Bij het Genocide Memorial Center deed ze in aanwezigheid van de internationale pers, een oproep tot verzoening, maar wel in het besef dat er in 1994 niet alléén Tutsi-slachtoffers zijn gevallen en dat ook Tutsi die Hutu hebben vermoord voor de rechter moeten komen. Zij beloofde een vreedzame strijd te zullen voeren tegen dictatuur, onrecht en onevenwichtige rechtspraak, zoals de Gacaca processen, en tegen honger en armoede op het platteland die bij de hoofdstedelijke welvaart gemakkelijk worden vergeten. [4] In de door de staat gecontroleerde media kwamen deze in het Rwanda van nà 1994 ongehoorde uitspraken haar vanzelfsprekend direct te staan op verwijten van 'negationisme' en het verspreiden van 'dubbel-genocide'-theorie.

De reacties van het regime bleven niet uit. Allereerst tegen haar persoon: eindeloze politieverhoren die na weken pas eindigden na een beroep op de Engelse ambassadeur, arrestatie (met latere vrijlating op borgtocht) wegens vermeende collaboratie met de FDLR, een ongemotiveerd uitreisverbod, enzovoorts. Voorts tegen de FDU-Inkingi die nog steeds via administratieve obstructie belet wordt zich te registreren als politieke partij, wat haarzelf als voorzitter belet campagne te voeren.

Intussen nemen, onafhankelijk van het voorgaande, de spanningen binnen de politieke vriendenkring van Kagame toe. Daarbij zijn met name hoge militairen betrokken uit de tijd van de inval van de RPF in Rwanda (1990), de machtsgreep in 1994 en de oorlogen in Congo (vanaf 1996). Eind februari verdween Lt. Gen. Kayumba Nyamwasa, tot voor kort Rwandees ambasadeur in India, om een paar dagen later als politiek asielzoeker op te duiken in Zuid-Afrika. Hij is een van de belangrijkste verdachten op de lijst van de Spaanse rechter Andreu en tegen hem loopt een arrestatiebevel bij Interpol. In april was Kagame twee anderen uit zijn kliek te slim af: generaal Karenzi Karake, kort geleden nog onder-bevelhebber van de VN-troepen in Darfur, en de steenrijke Twahirwa Dodo, die gepakt werd toen hij probeerde te vluchten naar Oeganda, werden gearresteerd (beiden staan ook op de lijst van rechter Andreu!). Trouwens, de Rwandese ambassadeur in Nederland, Jean-Pierre Bizimana, de man die, wellicht tot ongenoegen van Kagame, Victoire Ingabire aan een paspoort geholpen had, heeft ook de benen genomen en asiel aangevraagd in Ierland.

Victoire zelf zit in het hol van de leeuw. De kans op een eerlijke strijd om de hoogste macht in Rwanda smelt steeds verder weg. Als straks Kagame toch met klinkende cijfers de verkiezingen wint, zullen zijn internationale supporters wel weer wat moeten bedenken om zijn nieuwe ambtsperiode te legitimeren.

Firmin Yangambi ter dood veroordeeld

Op 29 september jl. werd onze vriend Firmin Yangambi in Kisangani gearresteerd. De dag ervoor waren zijn neef Ben en diens vriend Erik in het centrum van Kinshasa, vóór het hotel Estoril, door agenten van de geheime dienst opgepakt, in elkaar geslagen en afgevoerd naar het politiebureau/martelcentrum Kin-Mazière. Van deze aanhouding waren videobeelden gemaakt en over de t.v. uitgezonden die lieten zien hoe agenten uit de kofferbak van hun auto enkele gevechtswapens (2 geweren MAG en 4 raketwerpers) tevoorschijn toverden. De boodschap was: Yangambi was bezig, samen met handlangers, een gewapende opstand tegen de regering voor te bereiden, wat echter door de politie was verijdeld. Ook een zekere kolonel Elia Lokundo, een vriend van Yangambi, werd gearresteerd.

Feit is dat Yangambi, president van de NGO "Paix sur Terre", zich allang manifesteert als verklaard tegenstander van Joseph Kabila en betoogt, dat diens politiek slechts de rijken en buitenlandse machten dient en gewone mensen alleen maar armer maakt. Van het sociaal-economisch programma van Kabila, "Les cinq Chantiers", is tot nu toe weinig terecht gekomen en het moorden en verkrachten in het Oosten van het land gaat onverminderd door. Kabila heeft dus, net als zijn vriend Paul Kagame, met het oog op de naderende presidentsverkiezingen (2011) genoeg reden zich zorgen te maken.

Inmiddels heeft tegen de vermeende opstandelingen (Firmin, Ben, Erik en Elia) een strafproces plaatsgehad voor de Militaire Rechtbank in Kinshasa/Gombe. Aan het eind daarvan, op 3 maart 2010, is Firmin ter dood, en zijn medestanders tot lange gevangenis-straffen veroordeeld. Het proces zelf, dat regelmatig werd verslagen door de Congolese pers en gevolgd door diplomatieke en VN-vertegenwoordigers en leden van de internationale advokatuur [5] (waartoe Firmin ook zelf behoort) was een beschamende vertoning. Als bewijs had de aanklager, generaal Munkutu, een vertrouweling van Joseph Kabila, weinig meer te bieden dan de gemanipuleerde video en bekentenissen van Ben en Erik die onder zware mishandeling in het politiebureau waren verkregen. Zijn requisitoir miste daardoor iedere overtuigingskracht maar werd door de rechter zonder meer overgenomen.

Hoewel niets is bewezen over het organiseren van een opstand luidde het vonnis: Ben en Erik werden veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf, Elia kreeg levenslang. Firmin kreeg de doodstraf.

Binnenkort zal de zaak in hoger beroep voorkomen.

[Alles over het proces kunt u nalezen op onze website.]

Verwijzingen:
[1]: http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/AZHU-7YM4C8?OpenDocument&rc=1&cc=bdi
[2]: http://www.congoned.dds.nl/spaanarr.pdf
[3]: http://www.musabyimana.be/lire/article/rakiya-omaar-est-de-retour/index.html
[4]: http://www.victoire2010.com/view/article/captivity-address-to-rwandans-and-friends-of-rwanda/index.html
[5]: http://www.congoforum.be/fr/nieuwsdetail.asp?subitem=1&newsid=167364&Actualiteit=selected

Werkgroep Congo-Ned
Adres: 2e Oosterparkstraat 215 II,
1092 BK Amsterdam
Tel. (0)20 6718773
Fax (0)20 4631984
e-mail congoned@dds.nl
website www.congoned.dds.nl

Tekst: Nico Dekker
Logo: NINO-kunstservice

Als u vragen of opmerkingen heeft naar aanleiding van deze nieuwsbrief, stuur ons dan een berichtje.

De Werkgroep Congo-Ned heeft als doel informatie te verspreiden over Centraal-Afrika, in het bijzonder de DR Congo, en bij te dragen aan de verbetering van de leefsituatie van de bevolking aldaar. Congo-Ned maakt deel uit van de Stichting Amani ya Congo, KvK 34168881.Gironummer 9263303 te Amsterdam.