Iedereen weet hoe Mobutu door het Westen gesteund is. Dit had te maken met de Koude-Oorlog waarbij deze diktator als een belangenbehartiger van het "vrije Westen" in Afrika geaccepteerd werd. Dankzij zijn connecties met Westerse leiders konden Westerse ondernemingen vrijelijk hun gang gaan met de handel in strategische grondstoffen uit Congo. Problemen ontstonden er toen Laurent Kabila de macht greep en hij besloot de contracten met Westerse ondernemingen te herzien. Mijn stelling is dat veel van de welvaart van het Westen gebouwd is op de invoer van grondstoffen uit Congo en dat één van de positieve punten van Laurent Kabila was dat hij dat heel goed begreep. Een korte opsomming over de rijkdom aan en het belang van grondstoffen in Congo:
De Zuidelijke provincie Katanga heeft koper en cobalt. Cobalt is belangrijk voor de militaire en civiele industrie. In de Congolese bodem beindt zich één derde van de totale wereldreserve van deze grondstof. Andere mineralen die in Katanga gevonden worden zijn: zink, zilver, uranium, lood en nog een mineraal dat van belang is voor de glasvezelfabricatie: germanium. In het Noordoosten en Oosten van Congo worden gevonden: Cassiteriet (tin) een grondstof voor verpakkingsmateriaal en de productie van staal. Coltan dat bestaat uit tantalium voor de mobiele telefoons en computers, en columbium voor de auto-industrie. Ook goud is in de bodem van de Oostelijke en Noordoostelijke provincies van Congo aanwezig. Diamanten worden gewonnen in het Centrale gebied van Congo en in delen van het Oosten van het land. Verder heeft Congo de grootste hardhoutreserves van Afrika. Olie en gas zijn te vinden langs de Atlantische kust en in het Noordoosten, bij het Albertmeer, grenzend aan Uganda en in het Oosten bij het Kivumeer, grenzend aan Rwanda.
Deze korte opsomming laat zien dat Congo niet zomaar een land is, maar een land waar het Westen van afhankelijk is om zijn welvaartspeil te kunnen handhaven.
Over de oorlog die in augustus 1998 uitbrak bestaan veel misverstanden. Het zou gaan om een burgeroorlog, een opstand tegen Kabila.
Echter de rebellenbewegingen tegen Kabila bestonden in augustus 1998 niet; er werd een aanval uitgevoerd door legers van Rwanda en Uganda om te beginnen in het Westen met de bedoeling op te rukken naar de hoofdstad Kinshasa. Deze aanval werd afgeslagen doordat Kabila steun kreeg van zijn bondgenoten van de SADC-landen. In het Oosten en Noorden van Congo werden door Uganda en Rwanda Congolese rebellenlegers opgeleid om de oorlog de schijn van een burgeroorlog te geven.
Een argument dat veel gehoord wordt is dat Rwanda bedreigd werd door Rwandese Hutu-rebellen in Congo. Men beschuldigde Kabila er van dat hij deze Hutu-rebellen in zijn leger had opgenomen. Dit argument om oorlog te voeren kan geen stand houden, want aan het hoofd van Kabila's leger stond op dat moment een Rwandees, James Kabarebe, de vertrouweling van Kagame.
Dat Rwanda en Uganda Congo binnenvielen om de Banyamulenge te beschermen is ook niet juist. Verscheidene Banyamulenge-leiders keerden zich zelfs tegen de agressie van Rwanda.
Hét motief voor de regiems van Uganda en Rwanda om greep op Congo te krijgen waren de grondstoffen. De legers van beide landen bevonden zich op plaatsen ver van de eigen grens in die gebieden waar diamant, goud, coltan en cassiteriet gevonden wordt. Een lucratieve handel in deze grondstoffen ontstond: met hulp van Congolese collaborateurs werd Rwanda een belangrijke exporteur van coltan, en Uganda van goud.
In deze oorlog om grondstoffen heeft het Westen de Congolese bevolking aan haar lot overgelaten. Men bleef Uganda en Rwanda steunen met ontwikkelingshulp. De Westerse media verkondigden alleen de propaganda van het Rwandese regiem. Men vond het gemakkelijk om Laurent Kabila als een monster af te schilderen en de oorlog als een interne strijd tussen stammen.
Bij mijn bezoek aan Congo, zijn me een paar dingen duidelijk geworden. In Congo is niet iedereen negatief over Laurent Kabila. Er werd onder zijn regiem gewerkt aan verbetering van de infrastructuur, er werden plannen gesmeed om de rijkdommen van het land voor sociale projecten te gebruiken, er bestonden plannen om binnen enkele jaren nationale verkiezingen te houden. Door de inval van de Rwandese en Ugandese legers en de medeplichtigheid aan de oorlog van enkele Congolese rebellenleiders is er niets terecht gekomen van deze plannen. Het Westen had maar één doel: de verwijdering van Kabila.
De Congolese bevolking is edelmoedig genoeg om in te zien dat de bodemrijkdommen van het land tot welvaart, niet alleen voor henzelf, maar ook voor die van de rest van Centraal-Afrika kunnen dienen. De exploitatie moet dan wel op een eerlijke manier plaatsvinden, volgens de regels en wetten van Congo, en niet door roof en geweld door de legers van de buurlanden.Dat de Westerse media zo weinig blijk geven van inzicht in de werkelijke drijfveren van de oorlog en feiten verdraaien, stemt velen in Congo tot verbittering.
Op dit moment is er in Congo een nationale overgangsregering die onder druk van de internationale gemeenschap tot stand is gekomen. Aan het hoofd ervan staan een president en 4 vice-presidenten, waaronder de voormalige rebellenleiders. De Congolezen erkennen echter de legitimiteit van deze regering niet. Zij die bloed aan hun handen hebben en als marionetten van Rwanda en Uganda gezien worden, kunnen onmogelijk als belangenbehartigers van het volk gezien worden. De hoop is gevestigd op de verkiezingen die voor volgend jaar gepland zijn.
Een van de problemen echter die het houden van verkiezingen bemoeilijkt, is dat er in het Oosten, in de Kivu-provincies, nog steeds Rwandese militairen zijn. Onlangs is een rapport van VN-experts verschenen dat spreekt over wapenaanvoer naar Oost-Congolese opstandige militaire leiders via Rwanda en via Uganda. Het is daarom van het grootste belang dat Nederland stopt met steun aan het militaire regiem van Kagame, dat schuldig is aan de nog voortdurende conflicttoestand in Oost-Congo en dat er werkelijk maatregelen genomen worden tegen landen die wapens invoeren en militaire steun geven aan Congolese rebellen, die het overgangsproces verstoren.
Het Westen moet kiezen voor de Congolese bevolking!!!
Nelly Koetsier
Congo-Ned